Procesy i fakty psychiczne

Procesy i fakty psychiczne miałyby być nieprzestrzenne, miałyby nie posiadać wymiaru. Cecha ta nie wydaje się ścisła, a w każdym razie nie jest ona cechą wszystkich zjawisk psychicznych. Istotnie takie zjawiska psychiczne jak przekonanie, żal, tęsknota, gniew, namysł, postanowienie itd. posiadają cechy przestrzenne raczej tylko o tyle, że rozgrywają się w nas. Przestrzenne umiejscowienie zjawisk psychicznych w tym znaczeniu dotyczy samego aktu jego przeżywania. A więc widzenie, słyszenie, doznawanie, odczuwanie pewnych treści psychicznych jest związane z naszą osobowością i rozgrywa się w nas. Ci, którzy mówią o nieprzestrzenności zjawisk psychicznych, mają jednak na myśli nie tyle sam akt przeżywania tych zjawisk, co ich treść. Taką treścią zjawiska psychicznego byłby dźwięk lub barwa bez względu na to, kto ją widzi, kto go słyszy i jaki jest stosunek do tych treści osobowości je przeżywającej. Takimi treściami byłyby również: ból bez względu na jego aktualne odczuwanie, smutek bez względu na jego doznawanie, sąd bez względu na jego urabianie się. Treści te są oczywiście owocem dokonywanej przez nas abstrakcji, niemniej jednak o ich cechach mamy prawo mówić. Niektóre z nich zdają się mieć jednak pewne cechy przestrzenne. Są to te, które w procesie poznawania otaczającej nas rzeczywistości stanowią bezpośrednie, a w każdym razie najmniej pośrednie jej odzwierciedlenie. Dla przykładu powołać się można na wyobrażenie odtwórcze znanego nam przedmiotu. Wyobrażenie to nie ma wprawdzie tych cech przestrzennych w ścisłym znaczeniu, które można stwierdzić i zmierzyć na przedmiocie realnym. W naszej wyobraźni możemy jednak do pewnego stopnia pewne cechy przestrzenne wyobrażonego przedmiotu dość wyraźnie oglądać, w naszej wyobraźni znajduje się bowiem odzwierciedlenie . przedmiotu realnego, które ma cechy do niego podobne. W pewnych przypadkach takie wyobrażenia odtwórcze czy wytwórcze mogą nabierać szczególnej wyrazistości, niekiedy tak dalece, iż mogą człowieka wprowadzać w błąd tak, jak gdyby były przedmiotami realnie istniejącymi. Powrócimy do tych zagadnień przy omawianiu zjawisk ejdetycznych i chorobliwych zaburzeń czynności spostrzegania, tzw. omamów. Tutaj wystarczy zaznaczyć, że cecha nieprzestrzenności zjawisk psychicznych ma zastosowanie względne. [patrz też: psycholog dziecięcy, psycholog poznań, psycholog warszawa ]

Tags: , ,

Comments are closed.