Działanie rzeczy materialnych

Rzeczy materialne działając za pośrednictwem narządów zmysłowych na nasz mózg, odzwierciedlają się w nim jako podmiotowe zjawiska psychiczne, spostrzeżenia te jednakże są owocem aktywnego ustosunkowania się podmiotu do materiału poznawczego. Sprawdzanie słuszności i prawdziwości powstałych w ten sposób obrazów rzeczywistości, oddzielnie prawdziwych od błędnych, jak również kontrola wyników naszego myślenia, odbywają się na zasadzie działania praktycznego. Działanie         praktyczne jest więc ostatecznym sprawdzianem trafności poznania.
Cechy znamienne zjawisk psychicznych. Zjawiska stanowiące przedmiot spostrzegania czy badania fizyków, chemików, biologów, astronomów, udostępnione są każdemu badaczowi za pośrednictwem jego narządów zmysłowych. Zjawiska psychiczne są bezpośrednio dane tylko osobie, która je przeżywa, Bezpośrednie przeżywanie zjawisk psychicznych dałoby się, być może, zaliczyć również do kategorii zjawisk, udostępniających się drogą zmysłową. Epigoni sensualizmu XVIII wieku mówili tu o “zmyśle wewnętrznym” w odróżnieniu od zmysłów zewnętrznych, za pośrednictwem których utrzymujemy kontakt z otaczającym nas światem realnym. Można by się dopatrywać pokrewieństwa tego “zmysłu wewnętrznego” z czuciem wewnętrznym, ustrojowym, z tzw. sferą cenestezji, która informuje nas o doznaniach w obrębie własnego organizmu. Niemniej jednak, tak czy inaczej powstające czucia, na równi z wszystkimi innymi zjawiskami psychicznymi, mogą być przeżywane tylko podmiotowo.          Tylko więc jedna osoba może zjawiska te bezpośrednio “oglądać”. Jeżeli inne osoby chcą się o tych zjawiskach czegoś dowiedzieć, zdane są tylko na informacje osoby,           która zjawisko to przeżywa. Zachodzi tu więc sytuacja tego rodzaju, że osoba badana staje się z konieczności sama badaczem, który bezpośrednio śledzi dane zjawisko. Informacje badanego udostępniają nam więc tylko pośrednio przeżywane przez niego zjawiska. Pośredniość ta polegać może na ustnych wypowiedziach badanego albo na wypowiedziach za pomocą mimiki, gestów, zachowania się, jego działalności rozmaitego rodzaju itd. Na podstawie tych zewnętrznych oznak wnosimy tu pośrednio, opierając się na analogii z naszymi własnymi doświadczeniami wewnętrznymi, o faktach psychicznych zachodzących w badanym, ich jakości i intensywności, i innych szczegółach. Poza tą drogą obserwacji zewnętrznej nie mamy możliwości wnikania w psychikę cudzą. [przypisy: psycholog dziecięcy, psycholog poznań, psycholog warszawa ]

Tags: , ,

Comments are closed.